จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
หน่วยงานพิเศษของสหประชาชาติ |
ยูเนสโก (UNESCO) |
ผู้อำนวยการองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ |
16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1945[1] |
ปารีส, ฝรั่งเศส |
www.unesco.org |
คณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ |
องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (อังกฤษ: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) หรือ ยูเนสโก (อังกฤษ: UNESCO) เป็นทบวงการชำนัญพิเศษของสหประชาชาติ ก่อตั้งโดยได้มีการลงนามในธรรมนูญขององค์การ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488 และต่อมาเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2489 หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศสมาชิกก่อตั้ง 20 ประเทศ ได้ร่วมมือกันให้สัตยาบันธรรมนูญองค์การ ซึ่งเริ่มด้วยข้อความที่ว่า
"สงครามเริ่มต้นที่จิตใจของมนุษย์ฉันใด ความหวงแหนสันติภาพก็ต้องสร้างขึ้นในจิตใจของมนุษย์ด้วยฉันนั้น"
นอกจากนี้ ธรรมนูญยูเนสโกยังบ่งชี้ไว้ด้วยว่า สันติภาพที่เกิดจากการตกลงทางการเมือง ทางเศรษฐกิจระหว่างรัฐบาลเพียงอย่างเดียว ย่อมไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่แท้จริงและยืนนาน จากประเทศชาติต่าง ๆ ในโลก สันติภาพจะต้องวางรากฐานอยู่บนความร่วมมือทางภูมิปัญญา และจิตสำนึกของมนุษยชาติ ดังนั้นองค์การยูเนสโกจึงมุ่งเน้นการส่งเสริมสันติภาพ ด้วยการส่งเสริมความร่วมมือของนานาชาติ ด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม เพื่อให้ทั่วโลกเคารพในความยุติธรรม กฎหมาย สิทธิ และเสรีภาพ ที่มนุษย์พึงมี โดยไม่ถือเชื้อชาติ เพศ ภาษา หรือศาสนา ตามกฎบัตรสหประชาชาติ ยูเนสโกมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
ปัจจุบัน ยูเนสโกมีประเทศสมาชิกทั้งหมด 193 ประเทศ สมาชิกสมทบอีก 11 ประเทศ[2] ประเทศไทยเข้าเป็นรัฐสมาชิกขององค์การยูเนสโกเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2492 (ลำดับที่ 49)
โดยปกติ ยูเนสโกจะใช้ภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาทางการ แต่ในระหว่างการประชุมสมัยสามัญของยูเนสโกและการประชุมคณะกรรมการบริหารของยูเนสโก จะใช้ภาษาที่เกี่ยวข้องถึง 6 ภาษา คือ อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเชีย อาหรับ สเปน และจีน
การดำเนินงานของยูเนสโกนั้นจะปรากฏในรูปของการประชุมสมัยสามัญ ซึ่งมีทุก ๆ 2 ปี โดยคณะกรรมการประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม จำนวน 58 คน ที่เลือกมาจากผู้แทนของประเทศสมาชิก กรรมการจะอยู่ในวาระ 4 ปี โดยจัดให้มีการเลือกตั้งกรรมการใหม่ครึ่งหนึ่งทุก 2 ปี ผู้อำนวยการใหญ่ ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่สูงสุดขององค์การ จะอยู่ในวาระ 6 ปี
ยูเนสโกได้จัดให้มีสำนักงานส่วนภูมิภาคและสำนักงานย่อยประจำพื้นที่ เพื่อให้ยูเนสโกประสานงานกับประเทศต่าง ๆ ได้อย่างใกล้ชิด แต่ละประเทศสมาชิกจะจัดให้มีสำนักผู้แทนถาวรประจำยูเนสโก และสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยยูเนสโกของประเทศนั้น ๆ เพื่อดำเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับขอบข่ายงานของยูเนสโกโดยเฉพาะ
กิจกรรม/โครงการ[แก้]
ยูเนสโกกำหนดและดำเนินการกิจกรรมภายใต้ 5 หัวข้อ คือ การศึกษา วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สังคมและมนุษยศาสตร์ วัฒนธรรม และการสื่อสารและข้อมูล
- ยูเนสโกสนับสนุนการวิจัยในการศึกษาเปรียบเทียบ (comparative education)
โดยจัดหาผู้เชี่ยวชาญและส่งเสริมความร่วมมือ เพื่อเสริมสร้างความเป็นผู้นำด้านการศึกษาระดับชาติและศักยภาพของประเทศต่าง ๆ ในการนำเสนอการศึกษาที่มีคุณภาพสำหรับทุกคน โดยไม่จัดว่าเป็นการอุดมศึกษา
อาทิ[3]
- UNESCO Chairs
- Convention against Discrimination in Education
- UNESCO ASPNet
- ยูเนสโกออกแถลงการณ์ Seville Statement on Violence
- กำหนดโครงการและสถานที่ ที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรมและวิทยาศาสตร์ อาทิ:
- เครือข่ายอุทยานธรณีโลก (Global Geoparks Network)
- เครือข่ายพื้นที่สงวนชีวมณฑลโลก (World Network of Biosphere Reserves) ภายใต้โครงการมนุษย์และชีวมณฑล ตั้งแต่ พ.ศ. 2514
- เมืองแห่งวรรณกรรม (City of Literature)
- โครงการภาษาใกล้สูญและความหลากหลายทางภาษา (Endangered languages and linguistic diversity projects)
- ผลงานชิ้นเอกด้านมุขปาฐะและมรดกที่ไม่เป็นกายภาพของมนุษยชาติ (Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็น มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ หรือ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม (Intangible Cultural Heritage)
- ความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World) ตั้งแต่ พ.ศ. 2540
- การจัดการทรัพยากรน้ำ ภายใต้โครงการอุทกวิทยานานาชาติ (International Hydrological Programme: IHP),
- แหล่งมรดกโลก (World Heritage Sites)
- หอสมุดดิจิทัลแห่งโลก (World Digital Library)
- ส่งเสริม "การไหลของความคิดอย่างอิสระด้วยภาพและคำพูด" โดยวิธี:
- ส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงออก รวมทั้งเสรีภาพสื่อและกฎหมายเสรีภาพด้านข้อมูลข่าวสาร ผ่านแผนกเสรีภาพในการแสดงออกและการพัฒนาสื่อ (Division of Freedom of Expression and Media Development)[4] รวมถึงโครงการระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนาการสื่อสาร (International Programme for the Development of Communication)[5]
- ส่งเสริมความปลอดภัยของสื่อและต่อสู้กับการไม่ต้องรับโทษสำหรับผู้ที่โจมตีพวกเขา[6] ผ่านการประสานงานตาม "แผนปฏิบัติการสหประชาชาติว่าด้วยความปลอดภัยของนักข่าวและประเด็นการไม่ต้องรับโทษ" (the UN Plan of Action on the Safety of Journalists and the Issue of Impunity)[7]
- ส่งเสริมการเข้าถึงและการเก็บรักษาข้อมูลอย่างทั่วถึง และการแก้ปัญหาแบบเปิดเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านแผนกสมาคมความรู้ (Knowledge Societies Division)[8] รวมถึงโครงการความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World Programme)[9] และโครงการสารสนเทศเพื่อปวงชน (Information for All Programme)[10]
- ส่งเสริมพหุนิยมทางการเมือง ความเท่าเทียมทางเพศ และความหลากหลายทางวัฒนธรรมในสื่อ
- ส่งเสริมความเป็นสากลของอินเทอร์เน็ตและหลักการของอินเทอร์เน็ต ว่าอินเทอร์เน็ตควรตั้งอยู่บนพื้นฐาน (I) สิทธิมนุษยชน (ii) เปิดกว้าง (iii) เข้าถึงได้ทุกคน และ (iv) หล่อเลี้ยงโดยการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายฝ่าย (สรุปเป็นคำย่อ R.O.A.M.)[11]
- การสร้างความรู้ผ่านสิ่งพิมพ์ เช่น World Trends in Freedom of Expression and Media Development,[12] the UNESCO Series on Internet Freedom,[13] and the Media Development Indicators,[14] ตลอดจนการศึกษาตามตัวบ่งชี้อื่น ๆ
- สนับสนุนกิจกรรม อาทิ:
- ทศวรรษสากลเพื่อวัฒนธรรมสันติภาพและความไม่รุนแรงเพื่อเด็กของโลก (International Decade for the Promotion of a Culture of Peace and Non-Violence for the Children of the World) ระหว่าง ค.ศ. 2001–2010
- วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก (World Press Freedom Day) ในทุกวันที่ 3 พฤษภาคมของทุกปี เพื่อส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงออกและเสรีภาพของสื่อ ในฐานะที่เป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานและเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของสังคมที่มีสุขภาพดี เป็นประชาธิปไตยและเสรี
- วันการรู้หนังสือสากล (International Literacy Day)
- ปีสากลเพื่อวัฒนธรรมเชิงสันติ (International Year for the Culture of Peace)
- ก่อตั้งแต่ให้ทุกสนับสนุนโครงการ อาทิ:
- โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์การย้ายถิ่น (Migration Museums Initiative)[15]
- สำนักข่าวแห่งเอเชียและแปซิฟิก (OANA)
- สภาวิทยาศาสตร์ระหว่างประเทศ (International Council of Science)
- ทูตสันถวไมตรียูเนสโก (UNESCO Goodwill Ambassador)
- UNESCO Collection of Representative Works เพื่อแปลผลงานวรรณกรรมโลกให้เป็นหลายภาษาระหว่างปี 1948 ถึง 2005
- GoUNESCO[16]
นอกจากนี้ มีการเสนอให้จัดตั้งโครงการใหม่โดยรัฐสมาชิก ได้แก่ โครงการที่มุ่งเน้นมรดกทางวัฒนธรรมที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ (movable cultural heritage) อาทิ สิ่งประดิษฐ์ ภาพวาด และ biofact ตัวอย่างวัตถุทางวัฒนธรรม เช่น ภาพวาดโมนาลิซา ประติมากรรมดาวิด ทองสัมฤทธิ์เบนิน และมงกฎแห่งแพ็กเจ เป็นต้น และโครงการที่มุ่งเน้นสิ่งชีวิต เช่น มังกรโกโมโด แพนด้ายักษ์ อินทรีหัวขาว อาย-อาย เป็นต้น[17][18]
ผู้อำนวยการ[แก้]
รายชื่อผู้อำนวยการองค์การยูเนสโก ดังนี้ [19]
Julian Huxley | 1946–48 | |
Jaime Torres Bodet | 1948–52 | |
John Wilkinson Taylor | รักษาการ 1952–53 | |
Luther Evans | 1953–58 | |
Vittorino Veronese | 1958–61 | |
René Maheu | 1961–74; รักษาการ 1961 | |
Amadou-Mahtar M'Bow | 1974–87 | |
Federico Mayor Zaragoza | 1987–99 | |
Koïchiro Matsuura | 1999–2009 | |
Irina Bokova | 2009–2017 | |
Audrey Azoulay | 2017–ปัจจุบัน |
สำนักงาน[แก้]
อ้างอิง[แก้]
- ↑ อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ history
- ↑ "List of UNESCO members and associates". UNESCO. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 March 2019. สืบค้นเมื่อ 11 March 2019.
- ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-05-13. สืบค้นเมื่อ 2021-10-09.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์), Information Centre on Academic Mobility and Equivalence (CIMEA), Italy. and UNESCO "Alert: Misuse of UNESCO Name by Bogus Institutions"
- ↑ "Fostering Freedom of Expression". UNESCO. 30 January 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 December 2019. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "International Programme for the Development of Communication (IPDC) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 June 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Safety of Journalists". UNESCO. 22 May 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 January 2020. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "UN Plan of Action | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Building Knowledge Societies". UNESCO. 18 June 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 16 January 2020. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Memory of the World | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 July 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Information for All Programme (IFAP) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 September 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Internet Universality | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 July 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "World Trends in Freedom of Expression and Media Development | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "UNESCO Series on Internet Freedom | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Media Development Indicators (MDIs) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 June 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
- ↑ "Migration Institutions – Home". Migrationmuseums.org. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 March 2007. สืบค้นเมื่อ 23 April 2010.
- ↑ "Official support for GoUNESCO from UNESCO New Delhi". GoUNESCO – Make Heritage Fun! (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). 24 March 2014. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 August 2019. สืบค้นเมื่อ 15 August 2019.
- ↑ "Tangible Cultural Heritage – United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 March 2018. สืบค้นเมื่อ 18 March 2018.
- ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "UNESCO World Heritage Centre – Document – Discovered artifacts under preservation, Archaeological Site, 18 Hoang Dieu street". whc.unesco.org. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 November 2019. สืบค้นเมื่อ 26 December 2019.
- ↑ UNESCO official site: Directors-General เก็บถาวร 18 กรกฎาคม 2018 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- องค์การยูเนสโก สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ กระทรวงศึกษาธิการ
ดูเพิ่ม[แก้]
- มรดกโลก
- มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
- ความทรงจำแห่งโลก
- ภูมิทัศน์วัฒนธรรม
- ทูตสันถวไมตรียูเนสโก
แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]
- UNESCO เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
- UNESCO Bangkok เว็บไซต์สำนักงานยูเนสโก กรุงเทพฯ
- สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ เก็บถาวร 2005-04-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Thai National Commission for UNESCO